Historia polskich konstytucji

Polskie konstytucje na przestrzeni wieków

Polska ma wyjątkową tradycję konstytucyjną. Konstytucja 3 Maja 1791 roku była pierwszą nowoczesną konstytucją w Europie i drugą na świecie (po amerykańskiej z 1787 roku). Od tamtej pory Polacy uchwalali, otrzymywali i żyli pod rządami siedmiu różnych konstytucji — każda odzwierciedlała burzliwe dzieje narodu, od rozbiorów przez odzyskanie niepodległości, okres autorytaryzmu, komunizm, aż po współczesną demokrację.

Każda konstytucja była dzieckiem swoich czasów — odpowiedzią na kryzys, kompromisem między siłami politycznymi lub wyrazem narzuconego porządku. Ich historia to jednocześnie historia polskiej państwowości, walki o suwerenność i ewolucji myśli o prawach obywatelskich.

Oś czasu

1791 — Konstytucja 3 Maja — pierwsza w Europie, próba ratowania Rzeczypospolitej.

1807 — Konstytucja Księstwa Warszawskiego — nadana przez Napoleona Bonaparte.

1815 — Konstytucja Królestwa Kongresowego — po Kongresie Wiedeńskim, pod protektoratem rosyjskim.

1921 — Konstytucja Marcowa — demokratyczna konstytucja odrodzonej II Rzeczypospolitej.

1935 — Konstytucja Kwietniowa — wzmocnienie władzy prezydenta, autorytarny zwrot.

1952 — Konstytucja PRL — wzorowana na stalinowskiej konstytucji ZSRR.

1992 — Mała Konstytucja — tymczasowe rozwiązanie na czas transformacji ustrojowej.

1997 — Konstytucja RP — obecna ustawa zasadnicza, uchwalona w drodze referendum.