Rozdział IV — Sejm i Senat

Wybory i kadencja

Art. 95. 1. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. 2. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw.

Art. 96. 1. Sejm składa się z 460 posłów. 2. Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.

Art. 97. 1. Senat składa się ze 100 senatorów. 2. Wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym.

Art. 98. 1. Sejm i Senat są wybierane na czteroletnie kadencje. Kadencje Sejmu i Senatu rozpoczynają się z dniem zebrania się Sejmu na pierwsze posiedzenie i trwają do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji. 2. Wybory do Sejmu i Senatu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej nie później niż na 90 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Sejmu i Senatu, wyznaczając wybory na dzień wolny od pracy. 3. Sejm może skrócić swoją kadencję uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby posłów. Skrócenie kadencji Sejmu oznacza jednoczesne skrócenie kadencji Senatu. 4. Prezydent Rzeczypospolitej, po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu, może w przypadkach określonych w Konstytucji zarządzić skrócenie kadencji Sejmu. Wraz ze skróceniem kadencji Sejmu skrócona zostaje również kadencja Senatu.

Art. 99. 1. Wybrany do Sejmu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. 2. Wybrany do Senatu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat. 3. Wybraną do Sejmu lub do Senatu nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Art. 100. 1. Kandydatów na posłów i senatorów mogą zgłaszać partie polityczne oraz wyborcy. 2. Nie można kandydować równocześnie do Sejmu i Senatu. 3. Zasady i tryb zgłaszania kandydatów i przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności wyborów określa ustawa.

Art. 101. 1. Ważność wyborów do Sejmu i Senatu stwierdza Sąd Najwyższy. 2. Wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów na zasadach określonych w ustawie.

Posłowie i senatorowie

Art. 102. Nie można być jednocześnie posłem i senatorem.

Art. 103. 1. Mandatu posła nie można łączyć z funkcją Prezesa NBP, Prezesa NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i ich zastępców, członka Rady Polityki Pieniężnej, członka KRRiT, ambasadora oraz z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta lub w administracji rządowej. Zakaz nie dotyczy członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu. 2. Sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji oraz służb ochrony państwa nie mogą sprawować mandatu poselskiego.

Art. 104. 1. Posłowie są przedstawicielami Narodu. Nie wiążą ich instrukcje wyborców. 2. Przed rozpoczęciem sprawowania mandatu posłowie składają ślubowanie. 3. Odmowa złożenia ślubowania oznacza zrzeczenie się mandatu.

Art. 105. 1. Poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. 2. Od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu poseł nie może być pociągnięty bez zgody Sejmu do odpowiedzialności karnej. 3. Poseł nie może być zatrzymany lub aresztowany bez zgody Sejmu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa. 4. Poseł może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

Art. 106-108. Warunki skutecznego wypełniania obowiązków poselskich określa ustawa (art. 106). Poseł nie może prowadzić działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego (art. 107). Do senatorów stosuje się odpowiednio przepisy art. 103-107 (art. 108).

Organizacja i działanie

Art. 109. 1. Sejm i Senat obradują na posiedzeniach. 2. Pierwsze posiedzenia Sejmu i Senatu Prezydent Rzeczypospolitej zwołuje na dzień przypadający w ciągu 30 dni od dnia wyborów.

Art. 110. 1. Sejm wybiera ze swojego grona Marszałka Sejmu i wicemarszałków. 2. Marszałek Sejmu przewodniczy obradom Sejmu, strzeże praw Sejmu oraz reprezentuje Sejm na zewnątrz. 3. Sejm powołuje komisje stałe oraz może powoływać komisje nadzwyczajne.

Art. 111. 1. Sejm może powołać komisję śledczą do zbadania określonej sprawy. 2. Tryb działania komisji śledczej określa ustawa.

Art. 112-113. Organizację wewnętrzną i porządek prac Sejmu określa regulamin Sejmu (art. 112). Posiedzenia Sejmu są jawne; Sejm może uchwalić tajność obrad bezwzględną większością głosów (art. 113).

Art. 114. 1. Sejm i Senat obradując wspólnie pod przewodnictwem Marszałka Sejmu działają jako Zgromadzenie Narodowe. 2. Zgromadzenie Narodowe uchwala swój regulamin.

Art. 115-116. Członkowie Rady Ministrów mają obowiązek udzielenia odpowiedzi na interpelacje i zapytania poselskie w ciągu 21 dni (art. 115). Sejm decyduje o stanie wojny i o zawarciu pokoju (art. 116).

Proces ustawodawczy

Art. 118. 1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów. 2. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

Art. 119-120. Sejm rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach. Prawo wnoszenia poprawek przysługuje wnioskodawcy projektu, posłom i Radzie Ministrów (art. 119). Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość (art. 120).

Art. 121-122. Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi, który w ciągu 30 dni może ją przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo odrzucić w całości (art. 121). Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 21 dni i zarządza jej ogłoszenie, może jednak skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego lub zawetować — weto Sejm może odrzucić większością 3/5 głosów (art. 122).

Art. 123-125. Rada Ministrów może uznać uchwalony przez siebie projekt za pilny, co skraca terminy rozpatrywania (art. 123). Sejm bezwzględną większością głosów lub Prezydent za zgodą Senatu może zarządzić referendum ogólnokrajowe; wynik jest wiążący, jeżeli wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych (art. 125).