Rozdział V — Prezydent RP

Rozdział V — Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 126. 1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej. 2. Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. 3. Prezydent Rzeczypospolitej wykonuje swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach.

Art. 127. 1. Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany przez Naród w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym. 2. Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz. 3. Na Prezydenta może być wybrany obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu. Kandydata zgłasza co najmniej 100 000 obywateli. 4. Na Prezydenta wybrany zostaje kandydat, który otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie spośród dwóch kandydatów z najlepszymi wynikami.

Art. 128. 1. Kadencja Prezydenta rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu. 2. Wybory zarządza Marszałek Sejmu na dzień przypadający nie wcześniej niż 100 dni i nie później niż 75 dni przed upływem kadencji.

Art. 129. 1. Ważność wyboru Prezydenta stwierdza Sąd Najwyższy. 2. Wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia protestu do Sądu Najwyższego.

Art. 130. Prezydent obejmuje urząd po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.

Art. 131. 1. Jeżeli Prezydent nie może przejściowo sprawować urzędu, zawiadamia o tym Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje obowiązki Prezydenta. 2. Jeżeli Prezydent nie jest w stanie zawiadomić Marszałka Sejmu, o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny na wniosek Marszałka Sejmu. 3. Jeżeli urząd Prezydenta zostanie opróżniony, Marszałek Sejmu tymczasowo wykonuje obowiązki Prezydenta do czasu objęcia urzędu przez nowego Prezydenta.

Art. 132. Prezydent nie może piastować żadnego innego urzędu ani pełnić żadnej funkcji publicznej, z wyjątkiem tych, które są związane ze sprawowanym urzędem.

Art. 133. 1. Prezydent jako reprezentant państwa w stosunkach zewnętrznych: ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli RP w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych, przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych. 2. Prezydent przed ratyfikowaniem umowy międzynarodowej może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie jej zgodności z Konstytucją.

Art. 134. 1. Prezydent jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych. 2. W czasie pokoju sprawuje zwierzchnictwo za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej. 3. Mianuje Szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych. 4. Na czas wojny, na wniosek premiera, mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych.

Art. 135. Organem doradczym Prezydenta w zakresie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego.

Art. 136. W razie bezpośredniego, zewnętrznego zagrożenia państwa Prezydent, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 137. Prezydent nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego.

Art. 138. Prezydent nadaje ordery i odznaczenia.

Art. 139. Prezydent stosuje prawo łaski. Prawa łaski nie stosuje się do osób skazanych przez Trybunał Stanu.

Art. 140. Prezydent może zwracać się z orędziem do Sejmu, do Senatu lub do Zgromadzenia Narodowego. Orędzia nie czyni się przedmiotem debaty.

Art. 141. 1. W sprawach szczególnej wagi Prezydent może zwołać Radę Gabinetową. Radę Gabinetową tworzy Rada Ministrów obradująca pod przewodnictwem Prezydenta. 2. Radzie Gabinetowej nie przysługują kompetencje Rady Ministrów.

Art. 142. 1. Prezydent wydaje rozporządzenia i zarządzenia na zasadach określonych w art. 92 i art. 93. 2. Prezydent wydaje postanowienia w zakresie realizacji pozostałych swoich kompetencji.

Art. 143. Organem pomocniczym Prezydenta jest Kancelaria Prezydenta. Prezydent nadaje statut Kancelarii oraz powołuje i odwołuje Szefa Kancelarii.

Art. 144. 1. Prezydent, korzystając ze swoich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, wydaje akty urzędowe. 2. Akty urzędowe Prezydenta wymagają dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem. 3. Przepis ust. 2 nie dotyczy m.in.: zarządzania wyborów, zwoływania pierwszego posiedzenia Sejmu, skracania kadencji Sejmu, inicjatywy ustawodawczej, zarządzania referendum, podpisywania lub wetowania ustawy, powoływania sędziów, powoływania Pierwszego Prezesa SN, Prezesa i Wiceprezesa TK, powoływania członków KRRiT, powoływania Szefa Kancelarii Prezydenta, nadawania orderów i odznaczeń, stosowania prawa łaski, zwracania się do TK i NIK, nadawania statutu Kancelarii Prezydenta.

Art. 145. 1. Prezydent za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa może być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. 2. Postawienie Prezydenta w stan oskarżenia może nastąpić uchwałą Zgromadzenia Narodowego podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego, na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego. 3. Z dniem podjęcia uchwały o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez Prezydenta ulega zawieszeniu.